Liệu bạn đã biết Bệnh vảy nến là gì chưa?

0
38

Bệnh vảy nến là gì? Vảy nến là một bệnh da liễu thường gặp, chiếm 5% dân số Châu Âu, 2% dân số Châu Á và Châu Phi, xấp xỉ 10% tổng số các bệnh nhân đến khám ở các phòng khám Da liễu. (Theo Wikipedia.org)

Bệnh vẩy nến là gì?
Trường hợp bị vẩy nến da đầu.

Bệnh vảy nến là gì?

Vảy nến (Psoriasis) là bệnh da mãn tính, thường gặp và hay tái phát. Ở các nước Âu-Mỹ, tỷ lệ mắc bệnh vảy nến chiếm 1-2% dân số.

Ở Việt Nam, 5-7% số bệnh nhân da liễu đến khám tại các phòng khám da liễu mắc bệnh vảy nến.

Đặc điểm lâm sàng của vảy nến là xuất hiện các đám mảng đỏ kích thước to nhỏ khác nhau trên da (từ vài mm, vài cm đến hàng chục cm). Các đám mảng này có nền cộm, thâm nhiễm, bề mặt phủ vảy trắng như nến.

Vảy nến có thể xuất hiện ở một vùng hay rải rác khắp đầu mặt, thân mình, tay chân. Triệu chứng ngứa chiếm khoảng 20-40% số ca.

Bệnh vảy nến xuất hiện nhiều nhất ở lứa tuổi 10-30 tuổi, tỷ lệ nam và nữ xấp xỉ như nhau.

Nguyên nhân bệnh vảy nến từ đâu?

Căn nguyên của vảy nến được nghiên cứu từ lâu song còn nhiều điểm chưa sáng tỏ. Ngày nay người ta cho rằng vảy nến là bệnh da di truyền; gen gây nên bệnh vảy nến nằm trên nhiễm sắc thể số 6.

Bệnh vảy nến là bệnh có cơ chế miễn dịch có liên quan đến lympho T. Cụ thể, các tế bào lympho T trong cơ thể bệnh nhân nhận nhầm các tế bào khỏe mạnh là những “kẻ thù”.

Vì vậy, các tế bào T này tấn công các tế bào khỏe mạnh, làm cho chúng bị tổn thương. Hậu quả cuối cùng dẫn đến tăng sinh tế bào biểu bì, tăng gián phân sinh ra các đám vảy nến.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh vảy nến

Các yếu tố sau đây có thể kích thích và làm tăng nguy cơ bị vảy nến ở một số người:

  • Thương tổn trên da như vết cắt, trầy, vết cắn của côn trùng hoặc bị cháy nắng.
  • Thói quen xấu như uống quá nhiều rượu bia, hút thuốc.
  • Căng thẳng, stress.
  • Thay đổi nội tiết tố, đặc biệt là ở phụ nữ (ví dụ như trong tuổi dậy thì và mãn kinh).
  • Uống một số loại thuốc như lithium, một số loại thuốc chống sốt rét, thuốc chống viêm bao gồm ibuprofen, thuốc ức chế men chuyển (được sử dụng để điều trị cao huyết áp) và thuốc chẹn beta (được sử dụng để điều trị suy tim sung huyết).
  • Rối loạn miễn dịch khác, chẳng hạn như HIV…

Nhận biết các triệu chứng bệnh vảy nến thế nào?

Để nhận biết bệnh vảy nến, bạn có thể dựa vào các dấu hiệu thường gặp sau:

  • Làn da người bệnh xuất hiện các vẩy màu trắng bạc hơi nhô lên bề mặt da với rìa đỏ hoặc hồng.
  • Da bong tróc và sần sùi, các vẩy xếp chồng lên nhau.
  • Da khô, nứt nẻ, có thể bị tướm hoặc chảy máu.
  • Da đỏ, ngứa, lở loét.
  • Sưng khớp và cứng khớp (trường hợp nặng)

Vảy nến da đầu, ở mặt, ở cùi chỏ, bàn tay, đầu gối, bàn chân, ngực, phần lưng dưới, và những nếp gấp giữa bụng là những nơi thường thấy bệnh xuất hiện. Móng tay và móng chân là những nơi thường bị tổn thương.

Bệnh vảy nến là gì?
Trường hợp bị vẩy nến móng tay.

Các thể vảy nến thường gặp

Căn cứ vào đặc điểm, vị trí tổn thương da, người ta chia vảy nến thành 8 dạng thể lâm sàng.

1. Vảy nến thể chấm giọt

Tổn thương là các chấm từ 1-2 milimet đến vài milimet đường kính, nổi rải rác khắp người, nhất là nửa người trên. Màu đỏ tươi, trên phủ vẩy mỏng màu trắng đục, dễ bong, cạo vụn ra như phấn.

2. Vảy nến thể đồng tiền

Thể điển hình và phổ biến nhất. Các vết đám có kích thước 1- 4 cm đường kính, xu hướng tròn như đồng tiền.

Số lượng các đám có thể đếm được, vài chục đám hoặc hơn nữa, tiến triển mạn tính.

3. Vảy nến thể mảng

Thường là các đám mảng lớn 5-10 cm đường kính hoặc lớn hơn, khu trú ở vùng tì đè (lưng, ngực, xương cùng, khuỷu tay, đầu gối, mặt trước cẳng chân).

4. Vảy nến đỏ da toàn thân

Là một thể nặng, ít gặp (1% theo Goerkerman). Da toàn thân đỏ tươi, bóng, phù nề, nhiễm cộm, căng, rớm dịch, phủ vẩy mỡ ướt; không còn vùng da nào lành, ngứa dữ dội, các nếp kẽ bị trợt loét, rớm dịch mủ, nứt nẻ, đau rát.

5. Vảy nến thể khớp

Hay còn gọi thấp khớp vẩy nến, viêm khớp vẩy nến (psoriatic arthritis). Đại đa số trường hợp tổn thương vẩy nến có trước tổn thương khớp.

Tổn thương da thường nặng, lan toả, vẩy dầy gồ cao dạng vỏ sò, có khi kết hợp vẩy nến đỏ da.

6. Vảy nến mụn mủ

Là một thể nặng hiếm gặp, chia làm 2 thể:

  • Vảy nến mụn mủ toàn thân Zumbusch
  • Vảy nến mụn mủ lòng bàn tay, bàn chân

Mụn mủ tiến triển từng đợt rất dai dẳng hay gặp nhất ở mô cái và mô út; có khi kèm theo phù nề các chi, sốt cao, nổi hạch bẹn, một số ca chuyển thành thể Zumbusch.

7. Vảy nến trẻ em

Thường ở tuổi đang lớn, xuất hiện sau một viêm đường hô hấp trên, sau tiêm chủng… bệnh phát đột ngột tổn thương thành chấm, giọt, vảy mỏng rải rác khắp người. Điều trị bằng kháng sinh có tác dụng tốt.

8. Vảy nến đảo ngược

Là vảy nến xuất hiện ở vùng nếp kẽ như nách, nếp dưới vú, rốn, nếp kẽ mông, bẹn. Tổn thương là các mảng đỏ giới hạn rõ lan rộng hơn ra ngoài vị trí kẽ.

Bệnh vảy nến có bị lây không?

Rất nhiều người lo lắng bệnh vảy nến lây qua tiếp xúc cho những người xung quanh. Tuy nhiên, sự thật thì các chuyên gia đã khẳng định, vảy nến không phải bệnh lây nhiễm.

Vì vậy mọi người có thể sống chung với người bệnh vảy nến thoải mái mà không sợ bị lây bệnh.

Bệnh vảy nến có chữa được không?

Không, bệnh vẩy nến là bệnh không thể chữa khỏi hoàn toàn. Các triệu chứng có thể được khống chế, tình trạng bệnh có thể thuyên giảm nhưng không thể loại bỏ nguy cơ bệnh tái phát.

Tuy nhiên nếu được điều trị đúng cách, bệnh nhân có thể khỏi bệnh vảy nến trong một khoảng thời gian nhất định; có thể là vài tháng hoặc vài năm, một vài trường hợp bệnh không còn tái phát nữa.

Ngày nay y học ngày càng phát triển, chúng ta có quyền hi vọng một ngày nào đó sẽ có phương pháp mới có thể điều trị được hoàn toàn bệnh mãn tính này.

Điều trị vảy nến bằng phương pháp nào?

Các phương pháp được dùng chủ yếu hiện nay bao gồm sử dụng thuốc bôi và thuốc uống bằng Tây Y hoặc bằng các bài thuốc dân gian …

Điều trị tại chỗ

Dùng các loại mỡ, kem, dung dịch với mục đích bong vẩy, tiêu sừng, hạn chế hình thành nhanh chóng vẩy da như:

  • Mỡ Salicyle 5%, 10%
  • Vitamin D3 và dẫn chất
  • Goudron
  • Kem Sorion

Thoa các thuốc loại thuốc mỡ Salicylic, có tác dụng bong vẩy, bạt sừng. Thuốc mỡ Corticoid có tác dụng chống viêm rất tốt, thương tổn mất rất nhanh.

Bệnh vảy nến là gì?
Thuốc mỡ Salicylic.

Tuy nhiên không nên lạm dụng bôi Corticoid nhiều và dài ngày vì sẽ gây biến chứng làm bệnh nặng thêm. Các thương tổn không đáp ứng với thuốc, bệnh không giảm thậm chí còn tiến triển nặng hơn.

Điều trị toàn thân

  • Acitretine: (Soriatane)
  • Cyclosporin: (Neoral)
  • Methotrexate
  • Diprosalic
  • Kem Sorion
  • Quang trị liệu: UVB phổ hẹp(UVBTL01)
  • Quang hóa trị liệu: PUVA
  • Sinh học trị liệu.

Các thuốc như Vitamin A axit, Methotrexate, Cyclosporin… Các thuốc này có tác dụng tốt, nhưng có nhiều tác dụng phụ như có thể gây quái thai, hạ bạch cầu, rối loạn chức năng gan, thận…

Trị liệu bằng ánh sáng có thể phối hợp các phương pháp trên với chiếu tia cực tím có bước sóng khác nhau (UVA, UVB) hoặc phương pháp PUVA đang được áp dụng để điều trị bệnh vảy nến các thể khác nhau.

Tuy nhiên có thể có các tác dụng phụ bao gồm da khô và nhăn, tàn nhang và làm tăng nguy cơ ung thư da; trong đó có khối u ác tính, hình thức nghiêm trọng nhất của ung thư da.

Phương pháp sinh học (Biotherapy)

Trong những năm gần đây người ta đã tổng hợp được nhiều chất sinh học có tác dụng tốt trong điều trị bệnh vẩy nến như: Efanecept, Alefacept, Efalizumab,… Nhiều nước như Mỹ, Anh, Pháp, Uc… đã áp dụng phương pháp này và đạt kết quả tốt.

Tuy nhiên phương pháp này vừa đắt tiền vừa có nhiều tác dụng phụ (nhiễm trùng hô hấp, rối loạn hệ miễn dịch, phát triển khối u, tăng bạch huyết…) thậm chí có thể gây tử vong nên chưa được áp dụng rộng rãi.

Các phương pháp hiện đang được áp dụng nêu ở trên đều có tác dụng điều trị các triệu chứng của bệnh vảy nến. Song, thời gian tái phát bệnh khá nhanh và có rất nhiều tác dụng phụ không mong muốn.

Bệnh nhân đang điều trị vảy nến cần lưu ý

Bệnh nhân cần thông báo cho bác sĩ về bệnh sử và tình trạng bệnh của mình trước khi điều trị. Bác sĩ cần biết các loại thuốc, thảo dược, vitamin hay thực phẩm chức năng (nếu có) mà bệnh nhân đang sử dụng để tránh tác dụng phụ hay tình trạng dị ứng thuốc.

Trong quá trình điều trị, bệnh nhân cần tuân thủ các chỉ định và hướng dẫn điều trị của bác sĩ. Tuyệt đối không được tự ý sử dụng thuốc; hay bất kỳ phương pháp nào không có trong liệu trình điều trị.

Không được ngưng thuốc đột ngột; có thể gây ra tình trạng “nhờn thuốc”, ảnh hưởng đến quá trình điều trị về sau.

Điều trị bệnh vảy nến là một quá trình kéo dài và phức tạp. Vì vậy bệnh nhân cần chuẩn bị tâm lý sẵn sàng.

Ngoài ra, bên cạnh áp dụng các phương pháp điều trị chuyên khoa, bệnh nhân cần tuân thủ lối sống lành mạnh, ăn uống điều độ; từ bỏ các thói quen xấu (như hút thuốc, uống bia rượu…).

Đồng thời cần nghỉ ngơi và làm việc hợp lý, kết hợp tập thể dục đều đặn; giữ tinh thần lạc quan thoải mái để hỗ trợ việc điều trị bệnh đạt kết quả cao.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here